سنگهای کلیه از شایعترین مشکلات اورولوژیک هستند که بسته به اندازه، محل و جنسشان میتوانند باعث درد شدید، انسداد ادرار و عوارض جدی شوند. وقتی اندازهٔ سنگها بزرگ باشد یا به درمانهای سادهتر پاسخ ندهند، نیاز به روشهای جراحی مطرح میشود. یکی از موثرترین و کمتهاجمیترین روشهای جراحی برای برداشتن سنگهای بزرگ یا عمیق، عمل PCNL است.
PCNL مخفف Percutaneous Nephrolithotomy بهمعنی سنگشکنی از راه پوست است.
در این روش، جراح از طریق یک برش کوچک (معمولاً کمتر از ۱ سانتیمتر) در پوست پهلو وارد کلیه شده و سنگ را خارج یا خرد میکند.
این عمل معمولاً تحت بیهوشی عمومی انجام میشود.
این روش زمانی توصیه میشود که:
-
سنگ کلیه بزرگتر از ۲ سانتیمتر باشد
-
سنگ در کالیسها یا لگنچهٔ کلیه گیر کرده باشد
-
سنگهای شاخ گوزنی (Staghorn) وجود داشته باشد
-
ESWL (سنگشکنی بروناندامی) موثر نباشد
-
سنگ بسیار سخت باشد و با لیزرهای معمول قابل خرد شدن نباشد
عمل معمولاً شامل مراحل زیر است:
پزشک با هدایت سونوگرافی یا فلوروسکوپی، یک مسیر باریک از پوست به داخل کلیه ایجاد میکند.
از این مسیر لولهای باریک وارد کلیه میشود تا ابزارها بتوانند از آن عبور کنند.
سنگ با استفاده از ابزارهایی مانند:
-
لیزر
-
اولتراسوند
-
پنوماک
خرد میشود.
تکههای خردشده توسط گیرههای مخصوص یا ساکشن (مکش) بیرون آورده میشوند.
گاهی پزشک لولهای موقت به نام نفروستومی یا استنت حالبی برای تخلیه بهتر ادرار قرار میدهد.
-
برش خیلی کوچک و کمتهاجمی
-
امکان تخلیهٔ سنگهای خیلی بزرگ در یک مرحله
-
موفقیت بسیار بالا (۹۰–۹۵٪)
-
دورهٔ بستری کوتاه (۱–۲ روز)
-
درد کمتر نسبت به جراحی باز
-
بازگشت سریع به فعالیتهای روزمره
هریک از اینها معمولاً با درمان قابلکنترل است:
-
خونریزی
-
عفونت
-
نشت ادرار
-
آسیب به بافت کلیه
-
نیاز به انجام مجدد در صورت باقی ماندن بخشهایی از سنگ
-
انجام سیتی اسکن برای تعیین محل دقیق سنگ
-
آزمایش خون و ادرار
-
قطع برخی داروهای رقیقکننده خون
-
مصرف آنتیبیوتیک در صورت نیاز
-
ناشتا بودن از شب قبل
-
استراحت ۲–۳ روز
-
نوشیدن مایعات فراوان
-
مراقبت از پانسمان
-
مصرف آنتیبیوتیک طبق دستور
-
اطلاع به پزشک در صورت تب یا درد شدید
-
مراجعه برای خارج کردن لوله یا استنت (معمولاً پس از چند روز تا چند هفته)
چه زمانی PCNL بهترین انتخاب است؟
اگر سنگ کلیه:
-
بزرگتر از ۲۰ میلیمتر باشد
-
یا در عمق کلیه قرار داشته باشد
-
یا چندبار عود کرده باشد
-
یا باعث انسداد و عفونت شده باشد
در این موارد PCNL بهترین، موثرترین و سریعترین روش درمان است.
اگر دوست دارید، میتوانم:
-
نسخهٔ کوتاهتر یا طولانیتر این مقاله را تهیه کنم
-
آن را بهصورت فایل PDF آماده کنم
-
یا برای انتشار در وبسایت/اینستاگرام بازنویسی کنم.
